Kapitol (łac. Mons Capitolinus, wł. Campidoglio) Pod względem historycznym jest to najważniejsze wzgórze Rzymu. To także najmniejsze z siedmiu zabytkowych wzniesień Wiecznego miasta. Pierwotnie nie należało do osady palatyńskiej. Nazwa wzgórza wywodzi się od łacińskiego słowa „caput”, co znaczy tyle, co głowa. W czasach antycznych Kapitol był centrum religijnym. Tu znajdowały się główne miejsca kultu, m.in. świątynia Jowisza Feretriusa , którą, według podań, założył sam Romulus, świątynia i słynna świątynia Jowisza Kapitolińskiego zbudowana w VI wieku p.n.e. U podnóża kończyła się Via Sacra, główna droga starożytnego Rzymu, którą docierało się tu od strony Forum Romanum.

W świątyniach na wzgórzu przechowywano księgi sybillińskie. Nowo wybrani konsulowie oraz wodzowie w tym miejscu ofiary, mające zapewnić im powodzenie w działaniach publicznych. Oprócz głównej zabudowy znajdowały się na Kapitolu inne święte przybytki: Venus Ericina, bogini Mens, Fides Publica oraz Junony Monety (tu, według niektórych przekazów istniała pierwsza mennica rzymska, od której pochodzi dzisiejsza nazwa „moneta”). Wokół wznoszono wiele mniejszych ołtarzy. U stóp wzgórza, od strony wschodniej, znajdowało się także tabularium (obecnie w tym miejscu znajduje się pałac Senatorski). Od strony południowo-wschodniej Skała Tarpejska – miejsce straceń w czasach republiki rzymskiej.

Liczne pożary zniszczyły doszczętnie antyczną zabudowę. Wzgórze uporządkowano powtórnie za panowania Domicjana, ale szybko potem straciło swą kluczową rolę w urbanistyce miasta. Na ruinach świątyni Junony powstała nowa, służąca innej kulturze, świątynia, kościół Santa Maria in Aracoeli. W miejscu Atrium Libertatis, siedziby cenzorów, stanął Pałać senatorski (Palazzo Senatorio). Wzgórze częściowo zapomniane, położone w samym centrum miasta, pomiędzy Koloseum a piazza Navona, przez wieki stało się niemym świadkiem najważniejszych wydarzeń z historii miasta. Podupadłą chwałę i nowy, centralny charakter przywrócił mu projekt Michała Anioła, przekształcając ruiny w przepiękny, renesansowy plac.

>>>